ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುಮಹಾಪುರಾಣ: ಪ್ರಥಮಾಂಶ, ಅಧ್ಯಾಯ 5 ಮೈತ್ರೇಯ ಉವಾಚ । ಯಥಾ ಸಸರ್ಜ ದೇವೋಽಸೌ ದೇವರ್ಷಿಪಿತೃದಾನವಾನ್ । ಮನುಷ್ಯತಿರ್ಯಗ್ವೃಕ್ಷಾದೀನ್ ಭೂವ್ಯೋಮಸಲಿಲೌಕಸಃ ।। 1 ।। ಯದ್ಗುಣಂ ಯತ್ಸ್ವಭಾವಂ ಚ ಯತ್ಸ್ವರೂಪಂ ಚ ಜಗದ್ದ್ವಿಜ । ಸರ್ಗಾದೌ ಸೃಷ್ಟವಾನ್ ಬ್ರಹ್ಮಾ ತನ್ಮಮಾಚಕ್ಷ್ವ ವಿಸ್ತರಾತ್ ।। 2 ।। ಮೈತ್ರೇಯನು ಹೇಳಿದನು: “ದ್ವಿಜ! ಸೃಷ್ಟಿಯ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮನು ದೇವತೆಗಳು, ದೇವರ್ಷಿಗಳು, ಪಿತೃಗಳು, ದಾನವರು, ಮನುಷ್ಯರು, ಯಕ್ಷರು, ವೃಕ್ಷಾದಿಗಳು, ಭೂಮಿ-ಆಕಾಶ-ಜಲಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವವುಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು? ಅವುಗಳ ಗುಣ, ಸ್ವಭಾವ ಮತ್ತು…
ಶ್ರೀ ಕೂರ್ಮಪುರಾಣ: ಅಧ್ಯಾಯ 4 – ಪ್ರಾಕೃತ ಸರ್ಗಃ [ಇದರ ಹಿಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಕೂರ್ಮನು ಮುನಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದ ವರ್ಣಾಶ್ರಮಕ್ರಮದ ವರ್ಣನೆಯನ್ನು ಸೂತನು ಋಷಿಗಳಿಗೆ ಹೇಳಿದುದು ಇದೆ.] [76] ಸೂತ ಉವಾಚ । ಶ್ರುತ್ವಾಽಶ್ರಮವಿಧಿಂ ಕೃತ್ಸ್ನಮೃಷಯೋ ಹೃಷ್ಟಚೇತಸಃ । ನಮಸ್ಕೃತ್ಯ ಹೃಷೀಕೇಶಂ ಪುನರ್ವಚನಮಬ್ರುವನ್ ।। 1 ।। ಸೂತನು ಹೇಳಿದನು: “ಸಂಪೂರ್ಣ ಆಶ್ರಮವಿಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿ ಹೃಷ್ಟಚೇತಸರಾದ ಋಷಿಗಳು ಹೃಷೀಕೇಶನನ್ನು ನಮಸ್ಕರಿಸಿ ಪುನಃ ಈ ಮಾತನ್ನಾಡಿದರು. ಮುನಯ ಊಚುಃ । ಭಾಷಿತಂ ಭವತಾ ಸರ್ವಂ ಚಾತುರಾಶ್ರಮ್ಯಮುತ್ತಮಮ್ । ಇದಾನೀಂ…
ಗಂಗೆ ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆಯೇ? ಹೌದು, ವೇದಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ—ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಋಗ್ವೇದ, ಅಥರ್ವವೇದ ಮತ್ತು ನಂತರದ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ-ಉಪನಿಷತ್ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ. ಕೆಳಗೆ ಮುಖ್ಯ ಉಲ್ಲೇಖಗಳು ಹಾಗೂ ಸ್ವರೂಪವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದೇನೆ: 1. ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ ಋಗ್ವೇದದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಪ್ರಮುಖ ನದಿಯಂತೆ ಕಾಣಿಸುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಒಂದು ಸ್ಪಷ್ಟ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ: ಋಗ್ವೇದ 10ನೇ ಮಂಡಲ, 75ನೇ ಸೂಕ್ತ — ನದೀಸೂಕ್ತ ಈ ಸೂಕ್ತದ 5ನೇ ಮಂತ್ರದಲ್ಲಿ ಗಂಗೆಯನ್ನು ನದಿಗಳ ಪರಂಪರೆಯಲ್ಲಿ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಷೋಡಶಃ ಖಂಡಃ ಪುರುಷಗಂ ಸೋಮ್ಯೋತ ಹಸ್ತಗೃಹೀತಮಾನಯಂತ್ಯಪಹಾರ್ಷೀತ್ಸ್ತೇಯಮಕಾರ್ಷೀತ್ಪರಶುಮಸ್ಮೈ ತಪತೇತಿ ಸ ಯದಿ ತಸ್ಯ ಕರ್ತಾ ಭವತಿ ತತ ಏವಾನೃತಮಾತ್ಮಾನಂ ಕುರುತೇ ಸೋಽನೃತಾಭಿಸಂಧೋಽನೃತೇನಾತ್ಮಾನಮಂತರ್ಧಾಯ ಪರಶುಂ ತಪ್ತಂ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ಸ ದಹ್ಯತೇಽಥ ಹನ್ಯತೇ ।। 1 ।। ಅಥ ಯದಿ ತಸ್ಯಾಃ ಕರ್ತಾ ಭವತಿ ತತ ಏವ ಸತ್ಯಮಾತ್ಮಾನಂ ಕುರುತೇ ಸ ಸತ್ಯಾಭಿಸಂಧಃ ಸತ್ಯೇನಾತ್ಮಾನಮಂತರ್ಧಾಯ ಪರಶುಂ ತಪ್ತಂ ಪ್ರತಿಗೃಹ್ಣಾತಿ ಸನ ದಹ್ಯತೇಽಥ ಮುಚ್ಯತೇ ।। 2 ।। ಸ ಯಥಾ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪಂಚದಶಃ ಖಂಡಃ ಪುರುಷಗಂ ಸೋಮ್ಯೋತೋಪತಾಪಿನಂ ಜ್ಞಾತಯಃ ಪರ್ಯುಪಾಸತೇ ಜಾನಾಸಿ ಮಾಂ ಜಾನಾಸಿ ಮಾಮಿತಿ ತಸ್ಯ ಯಾವನ್ನ ವಾಙ್ಮನಸಿ ಸಂಪದ್ಯತೇ ಮನಃ ಪ್ರಾಣೇ ಪ್ರಾಣಸ್ತೇಜಸಿ ತೇಜಃ ಪರಸ್ಯಾಂ ದೇವತಾಯಾಂ ತಾವಜ್ಜಾನಾತಿ ।। 1 ।। ಅಥ ಯದಾಸ್ಯ ವಾಙ್ಮನಸಿ ಸಂಪದ್ಯತೇ ಮನಃ ಪ್ರಾಣೇ ಪ್ರಾಣಸ್ತೇಜಸಿ ತೇಜಃ ಪರಸ್ಯಾಂ ದೇವತಾಯಾಮಥ ನ ಜಾನಾತಿ ।। 2 ।। ಸ ಯ ಏಷೋಽಣಿಮೈತದಾತ್ಮ್ಯಮಿದಗಂ ಸರ್ವಂ ತತ್ಸತ್ಯಂ ಸ ಆತ್ಮಾ ತತ್ತ್ವಮಸಿ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಚತುರ್ದಶಃ ಖಂಡಃ ಯಥಾ ಸೋಮ್ಯ ಪುರುಷಂ ಗಂಧಾರೇಭ್ಯೋಽಭಿನದ್ಧಾಕ್ಷಮಾನೀಯ ತಂ ತತೋಽತಿಜನೇ ವಿಸೃಜೇತ್ಸ ಯಥಾ ತತ್ರ ಪ್ರಾಂಗ್ವೋದಂಗ್ವಾಽಧರಾಂಗ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯಂಗ್ವಾ ಪ್ರಧ್ಮಾಯಿತಾಭಿನದ್ಧಾಕ್ಷ ಆನೀತೋಽಭಿನದ್ಧಾಕ್ಷೋ ವಿಸೃಷ್ಟಃ ।। 1 ।। ತಸ್ಯ ಯಥಾಭಿನಹನಂ ಪ್ರಮುಚ್ಯ ಪ್ರಬ್ರೂಯಾದೇತಾಂ ದಿಶಂ ಗಂಧಾರಾ ಏತಾಂ ದಿಶಂ ವ್ರಜೇತಿ ಸ ಗ್ರಾಮಾದ್ಗ್ರಾಮಂ ಪೃಚ್ಛನ್ಪಂಡಿತೋ ಮೇಧಾವೀ ಗಂಧಾರಾನೇವೋಪಸಮ್ಪದ್ಯೇತೈವಮೇವೇಹಾಚಾರ್ಯವಾನ್ಪುರುಷೋ ವೇದ ತಸ್ಯ ತಾವದೇವ ಚಿರಂ ಯಾವನ್ನ ವಿಮೋಕ್ಷ್ಯೇಽಥ ಸಮ್ಪತ್ಸ್ಯ ಇತಿ ।। 2 ।। ಸ ಯ ಏಷೋಽಣಿಮೈತದಾತ್ಮ್ಯಮಿದ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ತ್ರಯೋದಶಃ ಖಂಡಃ ಲವಣಮೇತದುದಕೇಽವಧಾಯಾಥ ಮಾ ಪ್ರಾತರುಪಸೀದಥಾ ಇತಿ ಸ ಹ ತಥಾ ಚಕಾರ ತ ಹೋವಾಚ ಯದ್ದೋಷಾ ಲವಣಮುದಕೇಽವಾಧಾ ಅಂಗ ತದಾಹರೇತಿ ತದ್ಧಾವಮೃಶ್ಯ ನ ವಿವೇದ ।। 1 ।। ಯಥಾ ವಿಲೀನಮೇವಾಂಗಾಸ್ಯಾಂತಾದಾಚಾಮೇತಿ ಕಥಮಿತಿ ಲವಣಮಿತಿ ಮಧ್ಯಾದಾಚಾಮೇತಿ ಕಥಮಿತಿ ಲವಣಮಿತ್ಯಂತಾದಾಚಾಮೇತಿ ಕಥಮಿತಿ ಲವಣಮಿತ್ಯಭಿಪ್ರಾಸ್ಯೈತದಥ ಮೋಪಸೀದಥಾ ಇತಿ ತದ್ಧ ತಥಾ ಚಕಾರ ತಚ್ಛಶ್ವತ್ಸಂವರ್ತತೇ ತ ಹೋವಾಚಾತ್ರ ವಾವ ಕಿಲ ತತ್ಸೋಮ್ಯ ನ ನಿಭಾಲಯಸೇಽತ್ರೈವ ಕಿಲೇತಿ ।। 2…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ದ್ವಾದಶಃ ಖಂಡಃ ನ್ಯಗ್ರೋಧಫಲಮತ ಆಹರೇತೀದಂ ಭಗವ ಇತಿ ಭಿಂಧೀತಿ ಭಿನ್ನಂ ಭಗವ ಇತಿ ಕಿಮತ್ರ ಪಶ್ಯಸೀತ್ಯಣ್ವ್ಯ ಇವೇಮಾ ಧಾನಾ ಭಗವ ಇತ್ಯಾಸಾಮಂಗೈಕಾಂ ಭಿಂಧೀತಿ ಭಿನ್ನಾ ಭಗವ ಇತಿ ಕಿಮತ್ರ ಪಶ್ಯಸೀತಿ ನ ಕಿಂಚನ ಭಗವ ಇತಿ ।। 1 ।। ತಗಂ ಹೋವಾಚ ಯಂ ವೈ ಸೋಮ್ಯೈತಮಣಿಮಾನಂ ನ ನಿಭಾಲಯಸ ಏತಸ್ಯ ವೈ ಸೋಮ್ಯೈಷೋಽಣಿಮ್ನ ಏವಂ ಮಹಾನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ಶ್ರದ್ಧತ್ಸ್ವ ಸೋಮ್ಯೇತಿ ।। 2 ।। ಸ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಏಕಾದಶಃ ಖಂಡಃ ಅಸ್ಯ ಸೋಮ್ಯ ಮಹತೋ ವೃಕ್ಷಸ್ಯ ಯೋ ಮೂಲೇಽಭ್ಯಾಹನ್ಯಾಜ್ಜೀವನ್ಸ್ರವೇದ್ಯೋ ಮಧ್ಯೇಽಭ್ಯಾಹನ್ಯಾಜ್ಜೀವನ್ಸ್ರವೇದ್ಯೋಽಗ್ರೇಽಭ್ಯಾಹನ್ಯಾಜ್ಜೀವನ್ಸ್ರವೇತ್ಸ ಏಷ ಜೀವೇನಾತ್ಮನಾನುಪ್ರಭೂತಃ ಪೇಪೀಯಮಾನೋ ಮೋದಮಾನಸ್ತಿಷ್ಠತಿ ।। 1 ।। ಅಸ್ಯ ಯದೇಕಾ ಶಾಖಾಂ ಜೀವೋ ಜಹಾತ್ಯಥ ಸಾ ಶುಷ್ಯತಿ ದ್ವಿತೀಯಾಂ ಜಹಾತ್ಯಥ ಸಾ ಶುಷ್ಯತಿ ತೃತೀಯಾಂ ಜಹಾತ್ಯಥ ಸಾ ಶುಷ್ಯತಿ ಸರ್ವಂ ಜಹಾತಿ ಸರ್ವಃ ಶುಷ್ಯತಿ ।। 2 ।। ಏವಮೇವ ಖಲು ಸೋಮ್ಯ ವಿದ್ಧೀತಿ ಹೋವಾಚ ಜೀವಾಪೇತಂ ವಾವ ಕಿಲೇದಂ ಮ್ರಿಯತೇ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ದಶಮಃ ಖಂಡಃ ಇಮಾಃ ಸೋಮ್ಯ ನದ್ಯಃ ಪುರಸ್ತಾತ್ಪ್ರಾಚ್ಯಃ ಸ್ಯಂದಂತೇ ಪಶ್ಚಾತ್ಪ್ರತೀಚ್ಯಸ್ತಾಃ ಸಮುದ್ರಾತ್ಸಮುದ್ರಮೇವಾಪಿಯಂತಿ ಸ ಸಮುದ್ರ ಏವ ಭವತಿ ತಾ ಯಥಾ ತತ್ರ ನ ವಿದುರಿಯಮಹಮಸ್ಮೀಯಮಹಮಸ್ಮೀತಿ ।। 1 ।। ಏವಮೇವ ಖಲು ಸೋಮ್ಯೇಮಾಃ ಸರ್ವಾಃ ಪ್ರಜಾಃ ಸತ ಆಗಮ್ಯ ನ ವಿದುಃ ಸತ ಆಗಚ್ಛಾಮಹ ಇತಿ ತ ಇಹ ವ್ಯಾಘ್ರೋ ವಾ ಸಿಂಹೋ ವಾ ವೃಕೋ ವಾ ವರಾಹೋ ವಾ ಕೀಟೋ ವಾ ಪತಂಗೋ ವಾ…