ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಅಷ್ಟಮಃ ಖಂಡಃ ಉದ್ದಾಲಕೋ ಹಾರುಣಿಃ ಶ್ವೇತಕೇತುಂ ಪುತ್ರಮುವಾಚ ಸ್ವಪ್ನಾಂತಂ ಮೇ ಸೋಮ್ಯ ವಿಜಾನೀಹೀತಿ ಯತ್ರೈತತ್ಪುರುಷಃ ಸ್ವಪಿತಿ ನಾಮ ಸತಾ ಸೋಮ್ಯ ತದಾ ಸಂಪನ್ನೋ ಭವತಿ ಸ್ವಮಪೀತೋ ಭವತಿ ತಸ್ಮಾದೇನ ಸ್ವಪಿತೀತ್ಯಾಚಕ್ಷತೇ ಸ್ವಹ್ಯಪೀತೋ ಭವತಿ ।। 1 ।। ಸ ಯಥಾ ಶಕುನಿಃ ಸೂತ್ರೇಣ ಪ್ರಬದ್ಧೋ ದಿಶಂ ದಿಶಂ ಪತಿತ್ವಾನ್ಯತ್ರಾಯತನಮಲಬ್ಧ್ವಾ ಬಂಧನಮೇವೋಪಶ್ರಯತ ಏವಮೇವ ಖಲು ಸೋಮ್ಯ ತನ್ಮನೋ ದಿಶಂ ದಿಶಂ ಪತಿತ್ವಾನ್ಯತ್ರಾಯತನಮಲಬ್ಧ್ವಾ ಪ್ರಾಣಮೇವೋಪಶ್ರಯತೇ ಪ್ರಾಣಬಂಧನ ಹಿ ಸೋಮ್ಯ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಸಪ್ತಮಃ ಖಂಡಃ ಷೋಡಶಕಲಃ ಸೋಮ್ಯ ಪುರುಷಃ ಪಂಚದಶಾಹಾನಿ ಮಾಶೀಃ ಕಾಮಮಪಃ ಪಿಬಾಽಽಪೋಮಯಃ ಪ್ರಾಣೋ ನ ಪಿಬತೋ ವಿಚ್ಛೇತ್ಸ್ಯತ ಇತಿ ।। 1 ।। ಸ ಹ ಪಂಚದಶಾಹಾನಿ ನಾಽಽಶಾಽಥ ಹೈನಮುಪಸಸಾದ ಕಿಂ ಬ್ರವೀಮಿ ಭೋ ಇತ್ಯೃಚಃ ಸೋಮ್ಯ ಯಜೂಗ್ಂಷಿ ಸಾಮಾನೀತಿ ಸ ಹೋವಾಚ ನ ವೈ ಮಾ ಪ್ರತಿಭಾಂತಿ ಭೋ ಇತಿ ।। 2 ।। ತಗ್ಂ ಹೋವಾಚ ಯಥಾ ಸೋಮ್ಯ ಮಹತೋಽಭ್ಯಾಹಿತಸ್ಯೈಕೋಽಂಗಾರಃ ಖದ್ಯೋತಮಾತ್ರಃ ಪರಿಶಿಷ್ಟಃ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಷಷ್ಠಃ ಖಂಡಃ ದಧ್ನಃ ಸೋಮ್ಯ ಮಥ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಯೋಽಣಿಮಾ ಸ ಊರ್ಧ್ವಃ ಸಮುದೀಷತಿ ತತ್ಸರ್ಪಿರ್ಭವತಿ ।। 1 ।। ಏವಮೇವ ಖಲು ಸೋಮ್ಯಾಽನ್ನಸ್ಯಾಶ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಯೋಽಣಿಮಾ ಸ ಊರ್ಧ್ವಃ ಸಮುದೀಷತಿ ತನ್ಮನೋ ಭವತಿ ।। 2 ।। ಅಪಾಗ್ಂ ಸೋಮ್ಯ ಪೀಯಮಾನಾನಾಂ ಯೋಽಣಿಮಾ ಸ ಉರ್ಧ್ವಃ ಸಮುದೀಷತಿ ಸಾ ಪ್ರಾಣೋ ಭವತಿ ।। 3 ।। ತೇಜಸಃ ಸೋಮ್ಯಾಶ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಯೋಽಣಿಮಾ ಸ ಉರ್ಧ್ವಃ ಸಮುದೀಷತಿ ಸಾ ವಾಗ್ಭವತಿ ।।…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪಂಚಮಃ ಖಂಡಃ ಅನ್ನಮಶಿತಂ ತ್ರೇಧಾ ವಿಧೀಯತೇ ತಸ್ಯ ಯಃ ಸ್ಥವಿಷ್ಠೋ ಧಾತುಸ್ತತ್ಪುರೀಷಂ ಭವತಿ ಯೋ ಮಧ್ಯಮಸ್ತನ್ಮಾಗ್ಂಸಂ ಯೋಽಣಿಷ್ಠಸ್ತನ್ಮನಃ ।। 1 ।। ಆಪಃ ಪೀತಾಸ್ತ್ರೇಧಾ ವಿಧೀಯಂತೇ ತಾಸಾಂ ಯಃ ಸ್ಥವಿಷ್ಠೋ ಧಾತುಸ್ತನ್ಮೂತ್ರಂ ಭವತಿ ಯೋ ಮಧ್ಯಮಸ್ತಲ್ಲೋಹಿತಂ ಯೋಽಣಿಷ್ಠಃ ಸ ಪ್ರಾಣಃ ।। 2 ।। ತೇಜೋಽಶಿತಂ ತ್ರೇಧಾ ವಿಧೀಯತೇ ತಸ್ಯ ಯಃ ಸ್ಥವಿಷ್ಠೋ ಧಾತುಸ್ತದಸ್ಥಿ ಭವತಿ ಯೋ ಮಧ್ಯಮಃ ಸ ಮಜ್ಜಾ ಯೋಽಣಿಷ್ಠಃ ಸಾ ವಾಕ್…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಚತುರ್ಥಃ ಖಂಡಃ ಯದಗ್ನೇ ರೋಹಿತಗ್ಂ ರೂಪಂ ತೇಜಸಸ್ತದ್ರೂಪಂ ಯಚ್ಛುಕ್ಲಂ ತದಪಾಂ ಯತ್ಕೃಷ್ಣಂ ತದನ್ನಸ್ಯಾಪಾಗಾದಗ್ನೇರಗ್ನಿತ್ವಂ ವಾಚಾರಂಭಣಂ ವಿಕಾರೋ ನಾಮಧೇಯಂ ತ್ರೀಣಿ ರೂಪಾಣೀತ್ಯೇವ ಸತ್ಯಮ್ ।। 1 ।। ಅಗ್ನಿಯ ಕೆಂಪು ರೂಪವು ತೇಜಸ್ಸಿನ ರೂಪವು. ಬಿಳಿಯ ರೂಪವು ಅಪ್ಪಿನ ರೂಪವು. ಕರಿಯ ರೂಪವು ಅನ್ನದ ರೂಪವು. ಇವುಗಳಿಲ್ಲದೇ ಅಗ್ನಿಯ ಅಗ್ನಿತ್ವವೇ ಇಲ್ಲದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಮಿಕ್ಕಿದ್ದೆಲ್ಲಾ ವಾಗ್ಜಾಲವು. ವಿಕಾರವು. ನಾಮಮಾತ್ರವು. ಈ ಮೂರು ರೂಪಗಳೇ ಸತ್ಯವು. ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ದೇವತೆಗಳ…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ತೃತೀಯಃ ಖಂಡಃ ತೇಷಾಂ ಖಲ್ವೇಷಾಂ ಭೂತಾನಾಂ ತ್ರೀಣ್ಯೇವ ಬೀಜಾನಿ ಭವಂತ್ಯಾಂಡಜಂ ಜೀವಜಮುದ್ಭಿಜ್ಜಮಿತಿ ।। 1 ।। ಆ ಎಲ್ಲ ಭೂತಗಳಿಗೂ ಮೂರೇ ಬೀಜಗಳಿವೆ: ಆಂಡಜ, ಜೀವಜ ಮತ್ತು ಉದ್ಭಿಜ್ಜ. ಇಲ್ಲಿ ಭೂತಗಳು ಎಂದರೆ ಜೀವಾವಿಷ್ಟವಾಗಿರುವ ಪಕ್ಷಿಯೇ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಕಾಣುವ ಪಕ್ಷಿ-ಪ್ರಾಣಿ-ಸಸ್ಯಾದಿ ಭೂತಗಳೇ ಹೊರತು ತೇಜಸ್ಸೇ ಮೊದಲಾದ ಭೂತಗಳಲ್ಲ. ಇಲ್ಲಿ ಶರೀರಸಹಿತವಾದ ಜೀವಿಗಳನ್ನೇ ಭೂತಗಳೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಈ ಪಶು-ಪಕ್ಷಿ-ಸ್ಥಾವರಾದಿ ಭೂತಗಳಿಗೆ ಮೂರೇ, ಹೆಚ್ಚಲ್ಲ, ಬೀಜಗಳು ಕಾರಣವು.…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ದ್ವಿತೀಯಃ ಖಂಡಃ ಸದೇವ ಸೋಮ್ಯೇದಮಗ್ರ ಆಸೀದೇಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಮ್ । ತದ್ಧೈಕ ಆಹುರಸದೇವೇದಮಗ್ರ ಆಸೀದೇಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಂ ತಸ್ಮಾದಸತಃ ಸಜ್ಜಾಯತ ।। 1 ।। ಕುತಸ್ತು ಖಲು ಸೋಮ್ಯೈವಗ್ಂ ಸ್ಯಾದಿತಿ ಹೋವಾಚ ಕಥಮಸತಃ ಸಜ್ಜಾಯೇತೇತಿ । ಸತ್ತ್ವೇವ ಸೋಮ್ಯೇದಮಗ್ರ ಆಸೀದೇಕಮೇವಾದ್ವಿತೀಯಮ್ ।। 2 ।। “ಮಗೂ! ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು “ಸತ್” ಎಂಬ ಒಂದೇ ಒಂದು ಇತ್ತು. ಎರಡನೆಯದೇನೂ ಆಗ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲು “ಅಸತ್” ಎನ್ನುವುದೊಂದೇ ಇತ್ತು, ಎರಡನೆಯದು ಇರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.…
ಛಾಂದೋಗ್ಯೋಪನಿಷತ್: ಷಷ್ಠೋಽಧ್ಯಾಯಃ ಪ್ರಥಮಃ ಖಂಡಃ ಆತ್ಮೈಕತ್ವಜ್ಞಾನ ಶ್ವೇತಕೇತುರ್ಹಾರುಣೇಯ ಆಸ ತಗ್ಂ ಹ ಪಿತೋವಾಚ ಶ್ವೇತಕೇತೋ ವಸ ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯಂ ನ ವೈ ಸೋಮ್ಯಾಸ್ಮತ್ಕುಲೀನೋಽನನೂಚ್ಯ ಬ್ರಹ್ಮಬಂಧುರಿವ ಭವತೀತಿ ।। 1 ।। ಆರುಣಿಯ ಮಗ ಶ್ವೇತಕೇತು ಎನ್ನುವವನಿದ್ದನು. ಅವನ ತಂದೆಯು ಅವನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು: “ಶ್ವೇತಕೇತೋ! ಮಗೂ! ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯವನ್ನು ಜೀವಿಸು. ನಮ್ಮ ಕುಲದವನ್ಯಾರೂ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡದೇ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.” ಶ್ವೇತಕೇತು ಎನ್ನುವುದು ಮಗನ ಹೆಸರು. ಆರುಣನ ಮೊಮ್ಮಗನು (ಆರುಣೇಯ). ತಂದೆ…
ನಾರದ ಉವಾಚ । ಕಥಂ ಸಸರ್ಜ ಬ್ರಹ್ಮಾದೀನಾದಿದೇವಃ ಪುರಾ ವಿಭುಃ । ತನ್ಮಮಾಖ್ಯಾಹಿ ಸನಕ ಸರ್ವಜ್ಞೋಽಸ್ತಿ ಯತೋ ಭವಾನ್ ।। 1 ।। ನಾರದನು ಹೇಳಿದನು: “ಸನಕ! ನೀನು ಸರ್ವಜ್ಞನು. ಹಿಂದೆ ವಿಭು ದೇವನು ಬ್ರಹ್ಮಾದಿಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದನು? ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಹೇಳು. ಶ್ರೀ ಸನಕ ಉವಾಚ । ನಾರಾಯಣೋಽಕ್ಷರೋಽನಂತಃ ಸರ್ವವ್ಯಾಪೀ ನಿರಂಜನಃ । ತೇನೇದಮಖಿಲಂ ವ್ಯಾಪ್ತಂ ಜಗತ್ಸ್ಥಾವರಜಂಗಮಮ್ ।। 2 ।। ಆದಿಸರ್ಗೇ ಮಹಾವಿಷ್ಣುಃ ಸ್ವಪ್ರಕಾಶೋ ಜಗನ್ಮಯಃ ।…
ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿರುವಾಚ । ಸಮಾಸಾತ್ಕಥಿತಾ ಸೃಷ್ಟಿಃ ಸಮ್ಯಗ್ಭಗವತಾ ಮಮ । ದೇವಾದೀನಾಂ ಭವಂ ಬ್ರಹ್ಮನ್ವಿಸ್ತರಾತ್ತು ಬ್ರವೀಹಿ ಮೇ ।। 1 ।। ಕ್ರೌಷ್ಟುಕಿಯು ಹೇಳಿದನು: “ಬ್ರಹ್ಮನ್! ಪೂಜ್ಯನಾದ ನೀನು ನನಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಕ್ರಮವನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತವಾಗಿ ಹೇಳಿದ್ದೀಯೆ. ದೇವಾದಿಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ ಹೇಳು.” ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಉವಾಚ । ಕುಶಲಾಕುಶಲೈರ್ಬ್ರಹ್ಮನ್ ಭಾವಿತಾ ಪೂರ್ವಕಮರ್ಮಭಿಃ । ಖ್ಯಾತಾ ತಥಾ ಹ್ಯನಿರ್ಮುಕ್ತಾಃ ಪ್ರಲಯೇ ಹ್ಯುಪಸಂಹೃತಾಃ ।। 2 ।। ದೇವಾದ್ಯಾಃ ಸ್ಥಾವರಾಂತಾಶ್ಚ ಪ್ರಜಾ ಬ್ರಹ್ಮಂಶ್ಚತುರ್ವಿಧಾಃ । ಬ್ರಹ್ಮಣಃ…