ಹರಿವಂಶ: ಹರಿವಂಶ ಪರ್ವ
39
ಅಕ್ರೂರಚರಿತಮ್
ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಸೇನ, ಸತ್ರಾಜಿತ ಮತ್ತು ಶತಧನ್ವರು ಮೃತ್ಯುವನ್ನಪ್ಪಿದುದು; ಬಲದೇವನ ದುರ್ಯೋಧನನನಿಗೆ ಗದಾಯುದ್ಧದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ನೀಡುವುದು; ಅಕ್ರೂರನು ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನು ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಕೊಡಲು ಅದನ್ನು ಕೃಷ್ಣನು ಅವನಿಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿಸಿದುದು.
ವೈಶಂಪಾಯನ ಉವಾಚ
ಯತ್ತತ್ಸತ್ರಾಜಿತೇ ಕೃಷ್ಣೋ ಮಣಿರತ್ನಂ ಸ್ಯಮಂತಕಮ್ |
ಅದಾತ್ತದ್ಧಾರಯಾಮಾಸ ಬಭ್ರುರ್ವೈ ಶತಧನ್ವನಾ || ೧-೩೯-೧
ವೈಶಂಪಾಯನನು ಹೇಳಿದನು: “ಕೃಷ್ಣನು ಸತ್ರಾಜಿತನಿಗೆ ಮರಳಿ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಮಣಿರತ್ನ ಸ್ಯಮಂತಕವನ್ನು ಬಭ್ರು ಅಕ್ರೂರನು ಶತಧನ್ವನ ಮೂಲಕ ಕದಿಯಲು ಬಯಸಿದನು.
ಯದಾ ಹಿ ಪ್ರಾರ್ಥಯಾಮಾಸ ಸತ್ಯಭಾಮಾಮನಿಂದಿತಾಮ್ |
ಅಕ್ರೂರೋಽಂತರಮನ್ವಿಚ್ಛನ್ಮಣಿಂ ಚೈವ ಸ್ಯಮಂತಕಮ್ || ೧-೩೯-೨
ನಿತ್ಯವೂ ಚಿನ್ನವನ್ನು ಕೊಡುವ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯನ್ನಲ್ಲದೇ ಅಕ್ರೂರನು ಅನಿಂದಿತೆ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯನ್ನೂ ಬಯಸಿದ್ದನು.
ಸತ್ರಾಜಿತಂ ತತೋ ಹತ್ವಾ ಶತಧನ್ವಾ ಮಹಾಬಲಃ |
ರಾತ್ರೌ ತನ್ಮಣಿಮಾದಾಯ ತತೋಽಕ್ರೂರಾಯ ದತ್ತವಾನ್ || ೧-೩೯-೩
ಮಹಾಬಲ ಶತಧನ್ವನು ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ಸತ್ರಾಜಿತನನ್ನು ಕೊಂದು ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಅಕ್ರೂರನಿಗೆ ತಂದಿತ್ತನು.
ಅಕ್ರೂರಸ್ತು ತತೋ ರತ್ನಮಾದಾಯ ಭರತರ್ಷಭ |
ಸಮಯಂ ಕಾರಯಾಂಚಕ್ರೇ ನಾವೇದ್ಯೋಽಹಂ ತ್ವಯೇತ್ಯುತ || ೧-೩೯-೪
ವಯಮಭ್ಯುಪಯಾಸ್ಯಾಮಃ ಕೃಷ್ಣೇನ ತ್ವಾಮಭಿದ್ರುತಮ್ |
ಮಮಾದ್ಯ ದ್ವಾರಕಾ ಸರ್ವಾ ವಶೇ ತಿಷ್ಠತ್ಯಸಂಶಯಮ್ || ೧-೩೯-೫
ಭರತರ್ಷಭ! ಅಕ್ರೂರನಾದರೋ ಆ ರತ್ನವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡು “ನನ್ನಲ್ಲಿ ಮಣಿಯಿದೆಯೆಂಬ ವಿಷಯವನ್ನು ಯಾರಿಗೂ ಹೇಳಬಾರದು. ಕೃಷ್ಣನೇನಾದರೂ ನಿನ್ನನ್ನು ಪೀಡಿಸತೊಡಗಿದರೆ ನಾನು ನಿನ್ನ ಪಕ್ಷವನ್ನು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತೇನೆ. ಈ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲವೂ ನನ್ನ ವಶದಲ್ಲಿದೆ ಎನ್ನುವುದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ.” ಎಂದು ಶತಧನ್ವನೊಂದಿಗೆ ಕರಾರನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು.
ಹತೇ ಪಿತರಿ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಸತ್ಯಭಾಮಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ |
ಪ್ರಯಯೌ ರಥಮಾರುಹ್ಯ ನಗರಂ ವಾರಣಾವತಮ್ || ೧-೩೯-೬
ತಂದೆಯು ಹತನಾಗಲು ದುಃಖಾರ್ತಳಾದ ಯಶಸ್ವಿನೀ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯು ರಥವನ್ನೇರಿ ವಾರಣಾವತನಗರಕ್ಕೆ ಹೋದಳು.
ಸತ್ಯಭಾಮಾ ತು ತದ್ವೃತ್ತಂ ಭೋಜಸ್ಯ ಶತಧನ್ವನಃ |
ಭರ್ತುರ್ನಿವೇದ್ಯ ದುಃಖಾರ್ತಾ ಪಾರ್ಶ್ವಸ್ಥಾಶ್ರೂಣ್ಯವರ್ತಯತ್ || ೧-೩೯-೭
ದುಃಖಾರ್ತಳಾದ ಸತ್ಯಭಾಮೆಯು ಆಗ ಅಲ್ಲಿದ್ದ ಕೃಷ್ಣನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಭೋಜ ಶತಧನ್ವನನ ಆ ಕೃತ್ಯದ ಕುರಿತು ಹೇಳಿದಳು.
ಪಾಂಡವಾನಾಂ ತು ದಗ್ಧಾನಾಂ ಹರಿಃ ಕೃತ್ವೋದಕಕ್ರಿಯಾಮ್ |
ಕುಲ್ಯಾರ್ಥೇ ಚಾಪಿ ಪಾಂಡೂನಾಂ ನ್ಯಯೋಜಯತ ಸಾತ್ಯಕಿಮ್ || ೧-೩೯-೮
ಆಗ ವಾರಣಾವತ ಲಾಕ್ಷಾಗೃಹದಲ್ಲಿ ಸುಟ್ಟುಹೋಗಿದ್ದ ಪಾಂಡವರಿಗೆ ಉದಕಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಮಾಡಿ ಹರಿಯು ಪಾಂಡವರ ಅಸ್ತಿಸಂಚಯನ ಕಾರ್ಯಕ್ಕೆ ಸಾತ್ಯಕಿಯನ್ನು ನಿಯೋಜಿಸಿದನು.
ತತಸ್ತ್ವರಿತಮಾಗತ್ಯ ದ್ವಾರಕಾಂ ಮಧುಸೂದನಃ |
ಪೂರ್ವಜಂ ಹಲಿನಂ ಶ್ರೀಮಾನಿದಂ ವಚನಮಬ್ರವೀತ್ || ೧-೩೯-೯
ತ್ವರೆಮಾಡಿ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ ಮಧುಸೂದನನು ತನ್ನ ಪೂರ್ವಜ ಹಲಿ ಶ್ರೀಮಾನ ಬಲರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು:
ಹತಃ ಪ್ರಸೇನಃ ಸಿಂಹೇನ ಸತ್ರಾಜಿಚ್ಛತಧನ್ವನಾ |
ಸ್ಯಮಂತಕಃ ಸ ಮದ್ಗಾಮೀ ತಸ್ಯ ಪ್ರಭುರಹಂ ವಿಭೋ || ೧-೩೯-೧೦
“ವಿಭೋ! ಪ್ರಸೇನನು ಸಿಂಹದಿಂದ ಹತನಾದನು. ಸತ್ರಾಚಿತನು ಶತಧನ್ವನಿಂದ ಹತನಾದನು. ಈಗ ಆ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯ ಪ್ರಭುವು ನಾನಾಗುತ್ತೇನೆ.
ತದಾರೋಹ ರಥಂ ಶೀಘ್ರಂ ಭೋಜಂ ಹತ್ವಾ ಮಹಾಬಲಮ್ |
ಸ್ಯಮಂತಕೋ ಮಹಾಬಾಹೋ ಹ್ಯಸ್ಮಾಕಂ ಸ ಭವಿಷ್ಯತಿ || ೧-೩೯-೧೧
ಮಹಾಬಾಹೋ! ಆದುದರಿಂದ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ರಥವನ್ನೇರಿ ಮಹಾಬಲ ಭೋಜನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿದರೆ ಸ್ಯಮಂತಕವು ನಮ್ಮದಾಗುತ್ತದೆ.”
ತತಃ ಪ್ರವವೃತೇ ಯುದ್ಧಂ ತುಮುಲಂ ಭೋಜಕೃಷ್ಣಯೋಃ |
ಶತಧನ್ವಾ ತತೋಽಕ್ರೂರಮವೈಕ್ಷತ್ಸರ್ವತೋದಿಶಮ್ || ೧-೩೯-೧೨
ಆಗ ಭೋಜ ಶತಧನ್ವ ಮತ್ತು ಕೃಷ್ಣರ ನಡುವೆ ತುಮುಲ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಆಗ ಶತಧನ್ವನು ಅಕ್ರೂರನಿಗಾಗಿ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ನೋಡಿದನು.
ಸಂರಬ್ಧೌ ತಾವುಭೌ ದೃಷ್ಟ್ವಾ ತತ್ರ ಭೋಜಜನಾರ್ದನೌ |
ಶಕ್ತೋಽಪಿ ಶಾಠ್ಯಾದ್ಧಾರ್ದಿಕ್ಯಮಕ್ರೂರೋ ನಾಭ್ಯಪದ್ಯತ || ೧-೩೯-೧೩
ಕುಪಿತರಾದ ಭೋಜ-ಜನಾರ್ದನರಿಬ್ಬರನ್ನೂ ನೋಡಿ ಶಕ್ತನಾಗಿದ್ದರೂ ಶಠತನದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅಕ್ರೂರನು ಹಾರ್ದಿಕ್ಯ ಕೃತವರ್ಮನ ಮಗ ಶತಧನ್ವನ ಪರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಲು ಹೋಗಲಿಲ್ಲ.
ಅಪಯಾನೇ ತತೋ ಬುದ್ಧಿಂ ಭೋಜಶ್ಚಕ್ರೇ ಭಯಾರ್ದಿತಃ |
ಯೋಜನಾನಾಂ ಶತಂ ಸಾಗ್ರಂ ಹಯಯಾ ಪ್ರತ್ಯಪದ್ಯತ || ೧-೩೯-೧೪
ಆಗ ಭಯಾರ್ದಿತನಾದ ಶತಧನ್ವನು ಪಲಾಯನಮಾಡಲು ಯೋಚಿಸಿದನು. ಅವನು ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ ನೂರು ಯೋಜನ ದೂರ ಪಲಾಯನ ಮಾಡಿದನು.
ವಿಖ್ಯಾತಾ ಹೃದಯಾ ನಾಮ ಶತಯೋಜನಗಾಮಿನೀ |
ಭೋಜಸ್ಯ ವಡವಾ ರಾಜನ್ಯಯಾ ಕೃಷ್ಣಮಯೋಧಯತ್ || ೧-೩೯-೧೫
ರಾಜನ್! ಶತಧನ್ವನು ಯಾವ ಕುದುರೆಯನ್ನೇರಿ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆ ಯುದ್ಧಮಾಡಲು ಬಂದಿದ್ದನೋ ಆ ಕುದುರೆಯು ಶತಯೋಜನ ಗಾಮಿನಿಯಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೃದಯಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವಿಖ್ಯಾತವಾಗಿತ್ತು.
ಕ್ಷೀಣಾಂ ಜವೇನ ಚ ಹಯಾಮಧ್ವನಃ ಶತಯೋಜನೇ |
ದೃಷ್ಟ್ವಾ ರಥಸ್ಯ ತಾಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಶತಧನ್ವಾನಮಾರ್ದಯತ್ || ೧-೩೯-೧೬
ಶತಯೋಜನ ದೂರ ಹೋದ ನಂತರ ಆ ಕುದುರೆಯ ವೇಗವು ಕಡಿಮಿಯಾಗತೊಡಗಿತು. ಕೃಷ್ಣನ ರಥದ ವೇಗವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಕಂಡು ಶತಧನ್ವನು ಕುದುರೆಯನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಓಡತೊಡಗಿದನು.
ತತಸ್ತಸ್ಯಾ ಹಯಾಯಾಸ್ತು ಶ್ರಮಾತ್ಖೇದಾಚ್ಚ ಭಾರತ |
ಖಮುತ್ಪೇತುರಥ ಪ್ರಾಣಾಃ ಕೃಷ್ಣೋ ರಾಮಮಥಾಬ್ರವೀತ್ || ೧-೩೯-೧೭
ಭಾರತ! ಆಗ ಅವನ ಆ ಕುದುರೆಯು ಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಖೇದದ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಾಣವನ್ನು ತೊರೆಯಿತು. ಕೃಷ್ಣನು ರಾಮನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು:
ತಿಷ್ಠಸ್ವೇಹ ಮಹಾಬಾಹೋ ದೃಷ್ಟದೋಷಾ ಹಯಾ ಮಯಾ |
ಪದ್ಭ್ಯಾಂ ಗತ್ವಾ ಹರಿಷ್ಯಾಮಿ ಮಣೀರತ್ನಂ ಸ್ಯಮಂತಕಮ್ || ೧-೩೯-೧೮
“ಮಹಾಬಾಹೋ! ಕುದುರೆಗಳು ಬಳಲಿರುವುದನ್ನು ನೋಡು. ಇಲ್ಲಿಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸು. ಪದಾತಿಯಾಗಿ ಹೋಗಿ ಆ ಮಣಿರತ್ನ ಸ್ಯಮಂತಕವನ್ನು ತರುತ್ತೇನೆ.”
ಪದ್ಭ್ಯಾಮೇವ ತತೋ ಗತ್ವಾ ಶತಧನ್ವಾನಮಚ್ಯುತಃ |
ಮಿಥಿಲಾಮಭಿತೋ ರಾಜನ್ಜಘಾನ ಪರಮಾಸ್ತ್ರವಿತ್ || ೧-೩೯-೧೯
ರಾಜನ್! ಆಗ ಪರಮಾಸ್ತ್ರವಿದು ಅಚ್ಯುತನು ಪದಾತಿಯಾಗಿಯೇ ಹೋಗಿ ಮಿಥಿಲಾನಗರದ ಬಳಿ ಶತಧನ್ವನನ್ನು ಕೊಂದನು.
ಸ್ಯಮಂತಕಂ ಚ ನಾಪಶ್ಯದ್ಧತ್ವಾ ಬೋಜಂ ಮಹಾಬಲಮ್ |
ನಿವೃತ್ತಂ ಚಾಬ್ರವೀತ್ಕೃಷ್ಣಂ ರತ್ನಂ ದೇಹೀತಿ ಲಾಂಗಲೀ || ೧-೩೯-೨೦
ಮಹಾಬಲ ಭೋಜನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿಯೂ ಅವನಿಗೆ ಸ್ಯಮಂತಕ ಮಣಿಯು ದೊರಕಲಿಲ್ಲ. ಹಿಂದಿರುಗಿದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ಲಾಂಗಲೀ ರಾಮನು ರತ್ನವನ್ನು ಕೊಡೆಂದು ಕೇಳಿದನು.
ನಾಸ್ತೀತಿ ಕೃಷ್ಣಶ್ಚೋವಾಚ ತತೋ ರಾಮೋ ರುಷಾನ್ವಿತಃ |
ಧಿಕ್ಛಬ್ದಮಸಕೃತ್ಕೃತ್ವಾ ಪ್ರತ್ಯುವಾಚ ಜನಾರ್ದನಮ್ || ೧-೩೯-೨೧
“ಅದು ಸಿಗಲಿಲ್ಲ” ಎಂದು ಕೃಷ್ಣನು ಹೇಳಿದನು. ಆಗ ರಾಮನು ರೋಷಾನ್ವಿತನಾಗಿ ಧಿಕ್ಕಾರದ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾ ಜನಾರ್ದನನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು:
ಭ್ರಾತೃತ್ವಾನ್ಮರ್ಷಯಾಮ್ಯೇಷ ಸ್ವಸ್ತಿ ತೇಽಸ್ತು ವ್ರಜಾಮ್ಯಹಮ್ |
ಕೃತ್ಯಂ ನ ಮೇ ದ್ವಾರಕಯಾ ನ ತ್ವಯಾ ನ ಚ ವೃಷ್ಣಿಭಿಃ || ೧-೩೯-೨೨
“ಭ್ರಾತೃತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದ ನಿನ್ನ ಈ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಸಹಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ನಿನಗೆ ಮಂಗಳವಾಗಲಿ! ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದೇನೆ! ಇನ್ನು ನನಗೆ ದ್ವಾರಕೆಯಲ್ಲಾಗಲೀ, ನಿನ್ನಲ್ಲಾಗಲೀ ಮತ್ತು ವೃಷ್ಣಿಗಳಿಂದಾಗಲೀ ಯಾವ ಕೆಲಸವೂ ಇಲ್ಲ!”
ಪ್ರವಿವೇಶ ತತೋ ರಾಮೋ ಮಿಥಿಲಾಮರಿಮರ್ದನಃ |
ಸರ್ವಕಾಮೈರುಪಚಿತೈರ್ಮೈಥಿಲೇನಾಭಿಪೂಜಿತಃ || ೧-೩೯-೨೩
ಆಗ ಅರಿಮರ್ದನ ರಾಮನು ಮಿಥಿಲೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದನು. ಮಿಥಿಲೇಶನು ಅವನ ಸರ್ವಕಾಮಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸುವ ಉಪಚಾರವನ್ನು ಮಾಡಿ ಪೂಜಿಸಿದನು.
ಏತಸ್ಮಿನ್ನೇವ ಕಾಲೇ ತು ಬಭ್ರುರ್ಮತಿಮತಾಂ ವರಃ |
ನಾನಾರೂಪಾನ್ಕ್ರತೂನ್ಸರ್ವಾನಾಜಹಾರ ನಿರರ್ಗಲಾನ್ || ೧-೩೯-೨೪
ಇದೇ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮತಿವಂತರಲ್ಲಿ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಬಭ್ರು[1]ವು ನಿರರ್ಗಲವಾದ ನಾನಾರೂಪದ ಕ್ರತುಗಳನ್ನು ನೆರವೇರಿಸಿದನು.
ದೀಕ್ಷಾಮಯಂ ಸ ಕವಚಂ ರಕ್ಷಾರ್ಥಂ ಪ್ರವಿವೇಶ ಹ |
ಸ್ಯಮಂತಕಕೃತೇ ಪ್ರಾಜ್ಞೋ ಗಾಂದೀಪುತ್ರೋ ಮಹಾಯಶಾಃ || ೧-೩೯-೨೫
ಮಹಾಯಶಸ್ವೀ ಪ್ರಾಜ್ಞ ಗಾಂದೀಪುತ್ರ ಅಕ್ರೂರನು ಸ್ಯಮಂತಕವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ದೀಕ್ಷೆಯ ಕವಚವನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದನು[2].
ಅಥ ರತ್ನಾನಿ ಚಾಗ್ರ್ಯಾಣಿ ದ್ರವ್ಯಾಣಿ ವಿವಿಧಾನಿ ಚ |
ಷಷ್ಟಿಂ ವರ್ಷಾಣಿ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಯಜ್ಞೇಷು ವಿನಿಯೋಜಯತ್ || ೧-೩೯-೨೬
ಹಾಗೆ ಧರ್ಮಾತ್ಮಾ ಅಕ್ರೂರನು ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಪರ್ಯಂತ ವಿವಿಧ ರತ್ನಗಳು ಮತ್ತು ಅಗ್ರ ದ್ರವ್ಯಗಳನ್ನು ಯಜ್ಞಗಳಿಗೆ ವೆಚ್ಚಮಾಡಿದನು.
ಅಕ್ರೂರಯಜ್ಞಾ ಇತಿ ತೇ ಖ್ಯಾತಾಸ್ತಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ |
ಬಹ್ವನ್ನದಕ್ಷಿಣಾಃ ಸರ್ವೇ ಸರ್ವಕಾಮಪ್ರದಾಯಿನಃ || ೧-೩೯-೨೭
ಸರ್ವಕಾಮಗಳನ್ನೂ ಪೂರೈಸುವ ಮತ್ತು ಅಪಾರ ಅನ್ನ-ಕಕ್ಷಿಣೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದ ಆ ಮಹಾತ್ಮನ ಯಜ್ಞವು ಅಕ್ರೂರಯಯಜ್ಞ ಎಂದೇ ಖ್ಯಾತವಾಯಿತು.
ಅಥ ದುರ್ಯೋಧನೋ ರಾಜಾ ಗತ್ವಾ ತು ಮಿಥಿಲಾಂ ಪ್ರಭುಃ |
ಗದಾಶಿಕ್ಷಾಂ ತತೋ ದಿವ್ಯಾಂ ಬಲಭದ್ರಾದವಾಪ್ತವಾನ್ || ೧-೩೯-೨೮
ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜಾ ಪ್ರಭು ದುರ್ಯೋಧನನು ಮಿಥಿಲೆಗೆ ಹೋಗಿ ಅಲ್ಲಿ ಬಲಭದ್ರನಿಂದ ದಿವ್ಯ ಗದಾಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡನು.
ಪ್ರಸಾದ್ಯ ತು ತತೋ ರಾಮೋ ವೃಷ್ಣ್ಯಂಧಕಮಹಾರಥೈಃ |
ಆನೀತೋ ದ್ವಾರಕಾಮೇವ ಕೃಷ್ಣೇನ ಚ ಮಹಾತ್ಮನಾ || ೧-೩೯-೨೯
ಅನಂತರ ವೃಷ್ಣಿ-ಅಂಧಕ ಮಹಾರಥತರು ಮತ್ತು ಮಹಾತ್ಮ ಕೃಷ್ಣ ಇವರು ರಾಮನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿ ದ್ವಾರಕೆಗೇ ಕರೆತಂದರು.
ಅಕ್ರೂರಸ್ತ್ವಂಧಕೈಃ ಸಾರ್ಧಮಪಾಯಾದ್ಭರತರ್ಷಭ |
ಹತ್ವಾ ಸತ್ರಾಜಿತಂ ಸುಪ್ತಂ ಸಹಬಂಧುಂ ಮಹಾಬಲಮ್ || ೧-೩೯-೩೦
ಜ್ಞಾತಿಭೇದಭಯಾತ್ಕೃಷ್ಣಸ್ತಮುಪೇಕ್ಷಿತವಾನಥ |
ಅಪಯಾತೇ ತಥಾಕ್ರೂರೇ ನಾವರ್ಷತ್ಪಾಕಶಾಸನಃ || ೧-೩೯-೩೧
ಭರತರ್ಷಭ! ಮಲಗಿದ್ದ ಮಹಾಬಲ ಸತ್ರಾಜಿತನನ್ನು ಅವನ ಬಂಧುಗಳೊಂದಿಗೆ ಶತುಬಂಧುವಿನ ಕೈಯಿಂದ ಕೊಲ್ಲಿಸಿ ಅಕೃರನು ಅಂಧಕರೊಂದಿಗೆ ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದನು. ದಾಯಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಡಕು ಬರಬರದೆಂಬ ಭಯದಿಂದ ಕೃಷ್ಣನು ಅಕ್ರೂರನ ಆ ಕೃತ್ಯವನ್ನು ಉಪೇಕ್ಷಿಸಿದ್ದನು. ಅಕ್ರೂರನು ಓಡಿಹೋಗಿದ್ದಂದಿನಿಂದ ಪಾಕಶಾಸನನು ಮಳೆಯನ್ನೇ ಸುರಿಸಲಿಲ್ಲ.
ಅನಾವೃಷ್ಟ್ಯಾ ಯದಾ ರಾಜ್ಯಮಭವದ್ಬಹುಧಾ ಕೃಶಮ್ |
ತತಃ ಪ್ರಸಾದಯಾಮಾಸುರಕ್ರೂರಂ ಕುಕುರಾಂಧಕಾಃ || ೧-೩೯-೩೨
ಅನಾವೃಷ್ಟಿಯ ಕಾರಣದಿಂದ ರಾಜ್ಯವು ಅತ್ಯಂತ ಕೃಶವಾಗತೊಡಗಿದಾಗ ಕುಕುರರು ಮತ್ತು ಅಂಧಕರು ಅಕ್ರೂರನನ್ನು ಪ್ರಸನ್ನಗೊಳಿಸಿದರು.
ಪುನರ್ದ್ವಾರವತೀಂ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ತಸ್ಮಿನ್ ದಾನಪತೌ ತತಃ |
ಪ್ರವವರ್ಷೇ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷಃ ಕಚ್ಛೇ ಜಲನಿಧೇಸ್ತದಾ || ೧-೩೯-೩೩
ಆ ದನಪತಿಯು ದ್ವಾರವತಿಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಲು ಸಮುದ್ರದ ಆ ತೀರದಲ್ಲಿ ಸಹಸ್ರಾಕ್ಷನು ಭಾರೀ ಮಳೆಯನ್ನು ಸುರಿಸಿದನು.
ಕನ್ಯಾಂ ಚ ವಾಸುದೇವಾಯಾ ಸ್ವಸಾರಂ ಶೀಲಸಂಮತಾಮ್ |
ಅಕ್ರೂರಃ ಪ್ರದದೌ ಧೀಮಾನ್ಪ್ರೀತ್ಯರ್ಥಂ ಕುರುನಂದನ || ೧-೩೯-೩೪
ಕುರುನಂದನ! ವಾಸುದೇವನನ್ನು ಪ್ರೀತಗೊಳಿಸಲು ಧೀಮಾನ್ ಅಕ್ರೂರನು ತನ್ನ ತಂಗಿ ಶೀಲಸಂಮತ ಕನ್ಯೆಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಅಥ ವಿಜ್ಞಾಯ ಯೋಗೇನ ಕೃಷ್ಣೋ ಬಭ್ರುಗತಂ ಮಣಿಮ್ |
ಸಭಾಮಧ್ಯೇ ಗತಂ ಪ್ರಾಹ ತಮಕ್ರೂರಂ ಜನಾರ್ದನಃ || ೧-೩೯-೩೫
ತನ್ನ ಯೋಗದಿಂದ ಮಣಿಯು ಬಭ್ರು ಅಕ್ರೂರನಲ್ಲಿದೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ಜನಾರ್ದನ ಕೃಷ್ಣನು ಸಭಾಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೋಗಿ ಅಕ್ರೂರನಿಗೆ ಹೇಳಿದನು:
ಯತ್ತದ್ರತ್ನಂ ಮಣಿವರಂ ತವ ಹಸ್ತಗತಂ ವಿಭೋ |
ತತ್ಪ್ರಯಚ್ಛಸ್ವ ಮಾನಾರ್ಹಂ ಮಯಿ ಮಾನಾರ್ಯಕಂ ಕೃಥಾಃ || ೧-೩೯-೩೬
“ವಿಭೋ! ಮಣಿವರ ರತ್ನವು ನಿನ್ನ ಹಸ್ತಗತವಾಗಿರುವಾಗ ಅದನ್ನು ಮಾನಾರ್ಹನಾದ ನನಗೆ ಕೊಟ್ಟುಬಿಡು. ಅನಾರ್ಯಕ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಡ!
ಷಷ್ಟಿವರ್ಷೇ ಗತೇ ಕಾಲೇ ಯದ್ರೋಷೋಽಭೂನ್ಮಮಾನಘ |
ಸ ಸಂರೂಢೋಽಸಕೃತ್ಪ್ರಾಪ್ತಸ್ತತಃ ಕಾಲಾತ್ಯಯೋ ಮಹಾನ್ || ೧-೩೯-೩೭
ಅರವತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಯಾವ ರೋಷವುಂಟಾಗಿತ್ತೋ ಅದೇ ಮಹಾನ್ ರೋಷವು ಬಾರಿ ಬಾರಿ ನನಗಾಗುತ್ತಿದೆ.”
ತತಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ವಚನಾತ್ಸರ್ವಸಾತ್ತ್ವತಸಂಸದಿ |
ಪ್ರದದೌ ತಂ ಮಣಿಂ ಬಭ್ರುರಕ್ಲೇಶೇನ ಮಹಾಮತಿಃ || ೧-೩೯-೩೮
ಆಗ ಕೃಷ್ಣನ ವಚನದಂತೆ ಆ ಸಾತ್ವತ ಸಂಸದಿಯಲ್ಲಿ ಮಹಾಮತಿ ಬಭ್ರುವು ಕ್ಲೇಶವಿಲ್ಲದೇ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಅವನಿಗೆ ನೀಡಿದನು.
ತತಸ್ತಮಾರ್ಜವಪ್ರಾಪ್ತಂ ಬಭ್ರೋರ್ಹಸ್ತಾದರಿಂದಮಃ |
ದದೌ ಹೃಷ್ಟಮನಾಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ತಂ ಮಣಿಂ ಬಭ್ರವೇ ಪುನಃ || ೧-೩೯-೩೯
ಅತಿ ಸರಳತೆಯಿಂದ ಬಭ್ರುವಿನ ಕೈಯಿಂದ ಪಡೆದುಕೊಂಡ ಆ ಮಣಿಯನ್ನು ಹೃಷ್ಟಮನಸ್ಕನಾದ ಅರಿಂದಮ ಕೃಷ್ಣನು ಪುನಃ ಅದನ್ನು ಬಭ್ರುವಿಗೆ ಕೊಟ್ಟನು.
ಸ ಕೃಷ್ಣಹಸ್ತಾತ್ಸಂಪ್ರಾಪ್ತಂ ಮಣಿರತ್ನಂ ಸ್ಯಮಂತಕಮ್ |
ಆಬಧ್ಯ ಗಾಂಧಿನೀಪುತ್ರೋ ವಿರರಾಜಾಂಶುಮಾನಿವ || ೧-೩೯-೪೦
ಕೃಷ್ಣನ ಹಸ್ತದಿಂದ ಆ ಮಣಿರತ್ನ ಸ್ಯಮಂತಕವನ್ನು ಪಡೆದ ಗಾಂಧಿನೀಪುತ್ರನು ಅದನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡು ಸೂರ್ಯನಂತೆ ವಿರಾಜಿಸಿದನು.
ಯಸ್ತ್ವೇವಂ ಶೃಣುಯಾನ್ನಿತ್ಯಂ ಶುಚಿರ್ಭೂತ್ವಾ ಸಮಾಹಿತಃ |
ಸುಖಾನಾಂ ಸಕಲಾನಾಂ ಚ ಫಲಭಾಗೀಹ ಜಾಯತೇ || ೧-೩೯-೪೧
ನಿತ್ಯವೂ ಇದನ್ನು ಶುಚಿಯಾಗಿದ್ದು ಸಮಾಹಿತನಾಗಿ ಕೇಳುವವನಿಗೆ ಇದರ ಫಲರೂಪವಾಗಿ ಸಕಲ ಸುಖಗಳೂ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ.
ಆಬ್ರಹ್ಮಭುವನಾಚ್ಚಾಪಿ ಯಶಃ ಖ್ಯಾತಿರ್ನ ಸಂಶಯಃ |
ಭವಿಷ್ಯತಿ ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ ಸತ್ಯಮೇತದ್ಬ್ರವೀಮಿ ತೇ || ೧-೩೯-೪೨
ನೃಪಶ್ರೇಷ್ಠ! ಅವನ ಯಶಸ್ಸು ಬ್ರಹ್ಮಭುವನದ ವರೆಗೂ ಕೇಳಿಬರುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಂಶಯವೇ ಇಲ್ಲ. ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನಾನು ನಿನಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದೇನೆ.”
ಇತಿ ಶ್ರೀಮನ್ಮಹಾಭಾರತೇ ಖಿಲೇಷು ಹರಿವಂಶೇ ಹರಿವಂಶಪರ್ವಣ್ಯೇಕೋನಚತ್ವಾರಿಂಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ
[1] ಅಕ್ರೂರ
[2] ಅರ್ಥಾತ್, ಯಜ್ಞದ ದೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರೆ ತನಗೆ ಶತಧನ್ವನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹೋಗುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಹಾಗೆ ಕೃಷ್ಣನೊಡನೆ ಯುದ್ಧವನ್ನೂ ಮಾಡುವ ಹಾಗಿಲ್ಲ. ಏಕೆಂದರೆ ದೀಕ್ಷಾಬದ್ಧರಾದವರು ಯುದ್ಧಕವಚವನ್ನು ಕಟ್ಟುವಹಾಗಿಲ್ಲ.